“Bağımlılık yapar”, “kişiliği değiştirir”, “ömür boyu kullanılır”… Psikiyatrik ilaçlarla ilgili yaygın kaygıları bilimsel bilgiler ışığında ele alıyoruz.
Psikiyatrik tedavi önerildiğinde pek çok kişinin aklına ilk gelen, çevresinden duyduğu kaygı verici bilgilerdir. Bu kaygılar anlaşılırdır; ancak yanlış bilgiler, etkili bir tedaviden geç yararlanılmasına ya da tedavinin erken bırakılmasına yol açabilir. Aşağıda en sık karşılaştığımız yanlış inanışları ele alıyoruz.
“Antidepresanlar bağımlılık yapar.”
Depresyon ve kaygı bozukluklarında yaygın olarak kullanılan antidepresanlar bağımlılık yapan ilaçlar değildir. Ancak tedavi hekim kontrolünde, dozu kademeli olarak azaltılarak sonlandırılmalıdır; aniden bırakmak geçici rahatsızlıklara neden olabilir. Bu durum bağımlılık değil, vücudun ilaca alışmış olmasıyla ilgili bir uyum sürecidir.
“İlaç kişiliğimi değiştirir.”
Doğru seçilmiş ve uygun dozda kullanılan bir ilaç kişiliği değiştirmez; hastalığın kişiliğin önüne geçmesini engeller. Pek çok danışan, tedaviyle birlikte “yeniden kendisi gibi hissettiğini” ifade eder.
“Bir kez başlarsam ömür boyu kullanırım.”
Tedavi süresi tanıya, hastalığın şiddetine ve kişinin tedaviye yanıtına göre belirlenir. Örneğin ilk kez yaşanan bir depresyonda, belirtiler düzeldikten sonra belirli bir süre daha devam edilir ve ardından hekimle birlikte planlanarak tedavi sonlandırılabilir. Bazı hastalıklarda ise uzun süreli tedavi, tıpkı tansiyon ya da şeker hastalığında olduğu gibi, sağlığı korumanın en güvenli yoludur.
“İlaç hemen etki etmeli.”
Antidepresanların etkisi genellikle birkaç hafta içinde ortaya çıkmaya başlar. İlk günlerde belirgin bir değişiklik olmaması tedavinin işe yaramadığı anlamına gelmez. Bu süreçte sabırlı olmak ve düzenli kontrollere gelmek önemlidir.
“İlaç kullanıyorsam terapiye gerek yok.” ya da tam tersi
İlaç tedavisi ve psikoterapi birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır. Pek çok durumda ikisinin birlikte uygulanması en iyi ve en kalıcı sonuçları verir. Hangi yöntemin size uygun olduğu, ayrıntılı bir değerlendirme sonrasında birlikte belirlenir.
İlaçlarınızla ilgili her türlü soru ve kaygınızı hekiminizle paylaşın; ilaç kullanımını kendi kararınızla başlatmayın, değiştirmeyin ve bırakmayın.
